|
Thường thì thanh thiếu niên được tiếp xúc, được “giới thiệu” với rượu trong gia đình. Những thanh thiếu niên uống rượu thường xuyên (hàng tuần) cho biết cha mẹ họ là “nguồn” cung cấp rượu phổ biến nhất. Cùng với việc là nguồn cung rượu, cha mẹ ảnh hưởng tới con cái họ thông qua thái độ đối với việc uống rượu và trực tiếp hơn là thông qua việc “làm mẫu” về sử dụng rượu. Các nhà nghiên cứu xem xét tác động của nhân tố chủ yếu sau đây đến hành uống rượu ở thanh thiếu niên: (1) cha mẹ là nguồn “cung” ; (2) thái độ của cha mẹ đối với việc uống rượu và (3) “tấm gương” sử dụng rượu của cha mẹ.
Cha mẹ là nguồn cung rượu
Cha mẹ là nguồn cung chủ yếu theo nghĩa trẻ thường được làm quen lần đầu tiên với rượu là ở trong gia đình. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng thanh thiếu niên càng uống rượu sớm bao nhiêu thì nguy cơ trở thành người lạm dụng rượu càng lớn bấy nhiêu trong tương lai, đi cùng với nó là các hậu quả tiêu cực như bạo lực, tai nạn xe cộ, mất trí nhớ, hành vi tình dục mạo hiểm cao và tai nạn, thương tích về mặt thể chất.
Thái độ của cha mẹ đối với việc uống rượu
Thái độ của cha mẹ đối với việc uống rượu có ảnh hưởng gián tiếp tới con cái ở tuổi thanh thiếu niên. Thái độ của họ thể hiện và truyền tải giá trị và quan điểm của họ về việc dùng rượu. Nghiên cứu cho thấy những cha mẹ uống rượu thường hay cho phép con cái ở tuổi thanh thiếu niên uống rượu hơn. Sự cho phép này ảnh hưởng tới việc con cái tuổi thanh thiếu niên của họ khởi xướng việc dùng rượu và sau đó chuyển sang dùng nhiều hơn.
Cha mẹ làm mẫu trong việc sử dụng rượu
Một yếu tố nguy cơ chủ yếu đối với con cái ở tuổi thanh thiếu niên hay gặp vấn đề về rượu sau này là cha mẹ chúng là những người uống rượu. Các nghiên cứu đều nhất quán cho thấy rằng việc cha mẹ sử dụng rượu vừa làm tăng khả năng con cái cũng sử dụng rượu và nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến rượu sau này. Các mẫu hình uống rượu có hại và không phù hợp đã được tập quen (được bắt chước/học tập) trong gia đình. Trẻ bị phơi nhiễm với rượu ở nhà có xu hướng khởi xướng việc dùng rượu sớm hơn và gặp các vấn đề liên quan đến uống rượu ở lứa tuổi trẻ hơn so với những trẻ không bị phơi nhiễm.
Nghiên cứu cũng cho thấy cha mẹ càng uống thường xuyên thì tác động tiêu cực đối với con ở tuổi thanh thiếu niên càng lớn bấy nhiêu.
Các nghiên cứu vừa nêu trên đây gợi ý rằng các can thiệp nhằm trì hoãn thời điểm khởi xướng uống rượu (uống rượu lần đầu tiên) hoặc hạn chế quá trình tiến triển dẫn đến dùng thường xuyên, lạm dụng và rối loạn liên quan đến rượu là yếu tố quan trọng trong phòng ngừa các vấn đề về rượu. Một trong các chương trình hiệu quả nhất là chương trình Củng cố gia đình (SFP). Chương trình này được dựa trên sự nghiên cứu rất kỹ về gia đình ở Mỹ và có mục tiêu là phòng ngừa hành vi khởi xướng dùng rượu ở thanh thiếu niên. Đó là một chương trình phổ biến cho cha mẹ và trẻ em ở cấp độ cộng đồng. Chương trình gồm 7 buổi trải dài trong 7 tuần (mỗi tuần 1 buổi) dành cha mẹ và con cái độ tuổi 10-14 tuổi. Nội dụng là nâng cao kỹ năng chăm sóc, giao tiếp và thiết lập giới hạn cho cha mẹ cùng với kỹ năng ủng hộ xã hội và kỹ năng kháng cự lại áp lực nhóm. Tính hiệu quả của SFP đã được kiểm chứng ở 446 gia đình được chọn ngẫu nghiên và nhóm đối chứng. Thời điểm can thiệp trẻ bắt đầu khi trẻ đang học lớp 6. Trong chương trình tiếp theo kéo dài 1 năm, số lượng trẻ khởi xướng uống rượu ít hơn đáng kể so với nhóm đối chứng.
|
Khuyến cáo dành cho cha mẹ
|
|
· Nghiên cứu cho thấy sự khởi xướng dùng rượu của thanh thiếu niên càng muộn, càng bị trì hoãn bao nhiêu thì kết quả phòng ngừa càng tốt bấy nhiêu.
· Trẻ học từ cha mẹ, cho nên hãy:
- Hạn chế uống khi có mặt con.
- Chỉ uống khi không có mặt con (nếu có thể).
· Nếu uống khi có mặt con, cố gắng uống vừa phải, vừa uống vừa ăn.
· Nếu con ở tuổi thanh thiếu niên, khi con đi chơi hay đi chơi về hãy để ý và giám sát việc sử dụng rượu.
· Để giảm thiểu tác động trực tiếp hay gián tiếp của các yếu tố bên ngoài, hãy cố gắng giao tiếp một cách trung thực, cởi mở với con và tham gia hay để ý đến các hoạt động của con.
· Can thiệp sớm rất quan trọng, cho nên hãy tìm cách giúp con hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ ngay khi cần thiết hoặc khi thấy các dấu hiệu dùng rượu của con.
|
TS. Delyse Hutchinson, TS Elizabeth Maloney, TS Laura Vog và GS Richard Mattick
(Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia về Ma túy và Rượu, Đại học New South Wales, Australia)
(LVH lược dịch từ nguồn http://www.psychology.org.au)
|
