Trang chủ Giới thiệu Liên hệ Hỏi đáp Góc chia sẻ Login
   
   Địa chỉ: số 37 Kim M Thượng, Ba Đnh, H nội
- Trong nước - Định hướng giá trị và ảnh hưởng của nó tới tính tích cực lao động của công chức phường (phần I)

Trong nước

Định hướng giá trị và ảnh hưởng của nó tới tính tích cực lao động của công chức phường (phần I)

19/7/2011 - 2:31:19 PM

(Tamly) - Bài viết tìm hiểu định hướng giá trị của công chức phường, tìm cơ sở bên trong của tính tích cực lao động của họ để phân tích xu hướng hoạt động của họ trong hoạt động lao động. Bài viết đã đăng trên Tạp chí Tâm lý học Số 2 (143), tháng 2 năm 2011.
Xem hình đúng cỡ ..
1. Đặt vấn đề

Định hướng giá trị có ảnh hưởng quan trọng đến tính tích cực lao động của con người, bởi định hướng giá trị là cơ sở bên trong của hành vi, quyết định lối sống của cá nhân.

Giá trị là những cái cần, có ích, có ý nghĩa đối với xã hội, tập thể và cá nhân. Đó có thể là các phẩm chất của các sự vật, hiện tượng được chủ thể nhìn nhận, đánh giá, lựa chọn, phản ánh mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể, giữa chủ thể với chính mình trong những hoàn cảnh cụ thể. Khi đã được nhận thức, đánh giá, lựa chọn và có tác dụng thúc đẩy hành động của mỗi cá nhân, giá trị trở thành định hướng giá trị trong hoạt động của họ.

Định hướng giá trị có thể là sự hướng tới cái có thực hay chưa thành hiện thực, song nó là cái mà con người ta quý trọng, muốn có và muốn giữ nó. Như vậy, định hướng giá trị là sự định hướng, thúc đẩy, điều chỉnh hành động của những giá trị khách quan đã được cá nhân nhận thức, tự đánh giá, lựa chọn trong quá trình hoạt động của họ, nhằm đạt tới các giá trị đó.

Định hướng giá trị được hình thành thông qua quá trình cá nhân gia nhập các quan hệ xã hội. Trong quá trình đó, họ dần hình thành nên ở mình những giá trị về cuộc sống, những giá trị về phẩm chất cá nhân, những giá trị nghề nghiệp.

Định hướng giá trị của con người được thể hiện ở những cấp độ khác nhau. Đầu tiên định hướng giá trị có thể chỉ được thể hiện ở cấp độ nhận thức. Những phẩm chất của sự vật, hiện tượng chỉ được coi là giá trị khi nó được chủ thể nhận thức, đánh giá. Định hướng giá trị ở cấp độ nhận thức chủ yếu phản ánh hệ chuẩn đánh giá của toàn xã hội hoặc của nhóm xã hội nhất định. Dưới góc độ tâm lý học, những giá trị ở cấp độ nhận thức chưa chắc đã trở thành những động cơ, những lực có khả năng thúc đẩy chủ thể hành động. Ở cấp độ cảm xúc, định hướng giá trị thể hiện ở việc chủ thể mong muốn đạt được những giá trị nhất định. Ở cấp độ này, ngoài yếu tố nhận thức, các giá trị còn thấm đượm yếu tố cảm xúc của chủ thể đánh giá, thể hiện những mong muốn của chủ thể về những giá trị đó. So với những giá trị ở cấp độ nhận thức thì những giá trị ở cấp độ mong muốn có tiềm năng ảnh hưởng đến hành vi của chủ thể mạnh hơn. Song, không phải giá trị mong muốn nào cũng đều được thể hiện ra trong hoạt động của chủ thể. Ở cấp độ hành vi, những giá trị đã được nhận thức, có ý nghĩa sâu sắc đối với chủ thể, thực sự trở thành lực thúc đẩy chủ thể hoạt động để đạt được những giá trị đó. Như vậy, mối tương quan giữa định hướng giá trị như một nhân tố nội lực, có tiềm năng thúc đẩy nhân cách hoạt động và hoạt động thực tiễn của nhân cách đó không phải là mối tương quan đơn nhất. Để những giá trị tốt đẹp ở cấp độ nhận thức, ở cấp độ mong muốn được thể hiện ra trong hoạt động thực tiễn của con người cần phải có nhiều điều kiện khách quan nuôi dưỡng nó. Sự chuyển hóa các giá trị ở cấp độ này sang cấp độ khác không chỉ chịu sự quy định của những nhân tố chủ quan, mà trong nhiều trường hợp những nhân tố khách quan lại là những nhân tố quyết định [2].

Đội ngũ công chức Việt Nam nói chung và công chức phường tại Hà Nội nói riêng cũng đang dần hình thành những hệ giá trị của mình dưới tác động của những điều kiện về kinh tế, chính trị, xã hội cũng như những đòi hỏi đặc trưng hoạt động nghề nghiệp. Trong nghiên cứu này, chúng tôi tìm hiểu định hướng giá trị của công chức phường với mục tiêu tìm ra cơ sở bên trong của tính tích cực lao động của họ, để tìm thấy xu hướng hoạt động của họ trong hoạt động lao động. Ở đây, khi nói tới tính tích cực lao động của công chức phường là đề cập tới các thuộc tính của người công chức phường trong hoạt động lao động, thể hiện tính sẵn sàng của họ; tính có ý thức, có chủ đích của họ đối với hoạt động lao động, biểu hiện ở những đặc điểm như: sự ham muốn lao động, sự cần cù, chịu khó; ý chí vượt khó khăn để đạt mục tiêu đề ra; sự chủ động trong lao động của công chức khi thực hiện công việc.

Trong bài viết này chúng tôi tập trung phân tích các vấn đề sau:
- Nhận thức về các giá trị nghề nghiệp của công chức phường.
- Định hướng giá trị nghề nghiệp thể hiện trong hành vi của công chức phường. Trong nghiên cứu này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu định hướng giá trị thể hiện trong hành vi của công chức phường với các giá trị như: giá trị trách nhiệm, giá trị thu nhập, giá trị tiến độ (tiến độ giải quyết công việc) và chất lượng giải quyết công việc.
- Mối tương quan giữa nhận thức về các giá trị nghề nghiệp và các hành vi thực hiện giá trị với tính tích cực lao động của họ.
- Dự báo những thay đổi về tính tích cực lao động của công chức khi thay đổi nhận thức về các giá trị và hành vi thực hiện các giá trị.

2. Phương pháp và khách thể nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu gồm 188 công chức tại các phường nội thành Hà Nội. Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2010.
Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu là: phương pháp nghiên cứu tài liệu, phương pháp xin ý kiến chuyên gia, phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, phương pháp phỏng vấn sâu, phương pháp quan sát.
Tìm hiểu về định hướng giá trị nghề nghiệp của công chức phường, chúng tôi thực hiện hai thang đo tương ứng với hai cấp độ của định hướng giá trị: cấp độ nhận thức giá trị và cấp độ hành vi thực hiện giá trị. Với mỗi thang đo, mỗi mệnh đề sẽ có 5 phương án trả lời tương ứng với điểm số từ 1 đến 5. Nghiên cứu đã sử dụng một số thông số và phép toán thống kê sau khi xử lý số liệu điều tra: Chỉ số điểm trung bình cộng để tính điểm đạt được của từng mệnh đề, của từng tiểu thang và của từng thang đo; Phân tích tương quan nhị biến (r) để tìm hiểu mối tương qua giữa định hướng giá trị nghề nghiệp của công chức với mức độ tính tích cực lao động của họ; Phân tích hồi quy tuyến tính để dự đoán sự thay đổi của tính tích cực lao khi thay đổi nhận thức giá trị và hành vi thực hiện giá trị nghề nghiệp.

Để tìm hiểu định hướng giá trị nghề nghiệp của công chức thể hiện trong nhận thức giá trị, chúng tôi tìm hiểu sự đánh giá của công chức về mức độ quan trọng của từng giá trị bằng cách cho điểm từ 1 đến 5 tương ứng với các mức từ không quan trọng đến rất quan trọng. Các giá trị được đánh giá được xếp vào ba nhóm giá trị sau:

- Một là, nhóm các giá trị về kết quả lao động (đảm bảo chất lượng, đảm bảo tiến độ, đóng góp được cho xã hội, tạo sự tín nhiệm của người dân);
- Hai là, nhóm các giá trị về phẩm chất nghề (có uy tín với đồng nghiệp, sáng tạo trong thực hiện công vụ, được cấp trên đánh giá cao, hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp, nâng cao trình độ chuyên môn, có trách nhiệm trong giải quyết công việc);
- Ba là, nhóm các giá trị mà nghề công chức phường đem lại (có thu nhập cao, có công việc ổn định, được làm những việc mà mình thích, vị trí của nghề công chức trong xã hội, có sự hài hoà giữa công việc và gia đình).

Về định hướng giá trị nghề nghiệp thể hiện trong hành vi của công chức phường, trong khuôn khổ nghiên cứu của đề tài, chúng tôi chỉ tập trung vào nghiên cứu các hành vi thực hiện các giá trị sau: 
- Hành vi thực hiện giá trị “nâng cao thu nhập”
- Hành vi thực hiện giá trị “có trách nhiệm với công việc”
- Hành vi thực hiện giá trị “tiến độ, chất lượng lao động”.
Thang đo về hành vi thực hiện giá trị bao gồm các mệnh đề được đánh giá bằng cách cho điểm từ 1 đến 5 điểm tương ứng với các mức từ “không thực hiện” đến “thường xuyên thực hiện”. Với hành vi thực hiện giá trị “nâng cao thu nhập” thì điểm càng cao chứng tỏ khách thể càng thể hiện rõ hành vi thực hiện giá trị “nâng cao thu nhập”. Với hành vi thực hiện “có trách nhiệm” với công việc thì điểm càng cao càng thể hiện họ có tính có trách nhiệm trong công việc. Với hành vi thực hiện giá trị “tiến độ, chất lượng lao động” thì điểm càng cao càng thể hiện họ hướng tới hiện thực hoá các giá trị về kết quả lao động.

3. Kết quả nghiên cứu

3.1. Nhận thức về các giá trị nghề nghiệp của công chức phường

Bảng 1: Mức độ quan trọng của các giá trị nghề nghiệp của công chức
 

Nhóm giá trị

Các giá trị

ĐTB

ĐLC

Thứ tự

Nhóm các giá trị về kết quả lao động

Đóng góp nhiều cho XH

3.9

.84

15

Được người dân tín nhiệm   

4.37

.80

8

Bảo đảm chất lượng công việc

4.41

.56

6

Bảo đảm tiến độ công việc

4.37

.52

7

ĐTB thể hiện đánh giá cao kết quả lao động

4.27

.57

 

Nhóm các giá trị về phẩm chất nghề

Có uy tín với đồng nghiệp

4.17

.86

13

Sáng tạo trong thực hiện công việc

4.14

.81

14

Được cấp trên đánh giá cao

4.27

.90

11

Hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp

4.46

.60

3

Nâng cao trình độ chuyên môn

4.43

.67

4

Có trách nhiệm trong giải quyết công việc

4.51

.57

1

ĐTB thể hiện đánh giá phẩm chất nghề

4.33

.58

 

Nhóm giá trị mà nghề công chức đem lại

Công việc ổn định

4.23

.87

12

Được làm công việc mình thích

4.36

.92

9

Có thu nhập cao

4,47

.88

2

Nâng cao vị thế của công chức phường

4.30

.86

10

Có sự hài hoà giữa công việc và gia đình           

4.42

.88

5

ĐTB thể hiện đánh giá các giá trị mà nghề công chức đem lại

4.36

.71

 

Điểm trung bình

4.32

.56

 


Trong nhận thức, các công chức đánh giá mức độ quan trọng của các nhóm giá trị trên là khá cao (ĐTB là 4,32 và ĐLC là 0,56). Mặc dù sự chênh lệch về mức độ đánh giá tầm quan trọng giữa 3 nhóm giá trị là không nhiều, song công chức đánh giá nhóm các giá trị mà nghề công chức đem lại cao hơn so với 2 nhóm kia (ĐTB là 4,36 so với 4,33 và 4,27).
So sánh mức độ quan trọng của các giá trị đối với công chức cho thấy 5 giá trị được đánh giá quan trọng nhất (xếp thứ tự từ 1 đến 5 theo ĐTB) lần lượt là: có trách nhiệm trong giải quyết công việc, có thu nhập cao, hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp, nâng cao trình độ chuyên môn và có sự hài hoà giữa công việc và gia đình. Như vậy, trong nhận thức, công chức phường đánh giá cao các giá trị mang tính cá nhân. Họ coi trọng những giá trị đem lại lợi ích trước tiên cho cá nhân mình như thu nhập, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ và có sự cân bằng trong cuộc sống. Trong đó có 66% công chức coi thu nhập cao là quan trọng nhất (đây là tỷ lệ % cao nhất với phương án trả lời hoàn toàn quan trọng). Liên hệ với mức độ hài lòng đối với công việc của công chức, chúng tôi nhận thấy có lẽ vì công chức rất coi trọng giá trị thu nhập cao từ nghề nghiệp, song trong thực tế họ không được đáp ứng, nên mức độ hài lòng của họ về vấn đề lương, chế độ đãi ngộ là thấp nhất.
Ngược lại, những giá trị được đánh giá là ít quan trọng nhất là đóng góp được nhiều cho xã hội, tính sáng tạo trong thực hiện công việc. Về giá trị những đóng góp nhiều cho xã hội, mặc dù là khá quan trọng với họ (ĐTB là 3,93), song so với các giá trị khác nó không có ý nghĩa bằng (xếp thứ hạng thấp nhất). Giải thích điều này, các cán bộ chuyên trách phường cho biết, công chức thường là nhìn thấy những cái lợi trước mắt, đó là thu nhập, là không bị ai chê trách về trách nhiệm lao động, còn những yếu tố như có đóng góp được cho xã hội nhiều hay ít không phải công chức nào cũng sớm nhìn ra. Nghiên cứu cũng cho thấy công chức phường không coi trọng lắm tính sáng tạo trong giải quyết công việc và điều này cũng thống nhất với các nhận định của công chức phường và cán bộ chuyên trách phường (gồm các chức danh: chủ tịch, phó chủ tịch UBND phường). Trao đổi về điều này, cán bộ chuyên trách cho rằng, công việc của công chức phường thường chia làm 2 mảng. Thứ nhất là giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân và thứ hai là giúp việc cho Uỷ ban tổ chức, triển khai các sự vụ liên quan đến quản lý Nhà nước. Với việc giải quyết các thủ tục hành chính thì công chức phường chỉ cần thực hiện đúng theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ về quy định giải quyết thủ tục hành chính, nên không cần lắm sự sáng tạo. Còn với chức năng giúp việc cho Uỷ ban thì với tính chất là thực thi mệnh lệnh, nên công chức phường nếu có sáng tạo thì cũng chỉ sáng tạo trong khuôn khổ những chỉ đạo của cấp trên, sáng tạo trong xây dựng kế hoạch thực hiện. Còn sáng tạo trong việc đưa ra các phương án giải quyết dường như chưa tới lượt họ.

(Còn tiếp)

Tài liệu tham khảo
1. Phạm Minh Hạc (1992), Một số vấn đề tâm lý học, NXB Giáo dục, Hà Nội.
2. Lê Hương (chủ biên), Lưu Song Hà, Trần Anh Châu (2003), Tính tích cực nghề nghiệp của công chức – một số nhân tố ảnh hưởng, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.
3. Lê Hữu Tầng (1997), Về động lực của sự phát triển kinh tế – xã hội, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.


 

kiến của bạn

Ch : Bạn cần đăng nhập để gửi bi. Nếu bạn đ đăng k Thnh vin rồi xin mời Đăng nhập sử dụng User ID v mật khẩu đ đăng k. Nếu qun mật khẩu xin vui lng vo đy. Nếu bạn chưa l thnh vin, hy Đăng k một ti khoản tại đy.
Tựa đề (*)
Nội dung (*)
 
           

Về trước  

Các bi viết khác:
  • Sự hình thành tâm lý xã hội trong đời sống xã hội (Phần 2)
  • Sự hình thành tâm lý xã hội trong đời sống xã hội (Phần 1)
  • Bạo lực gia đình và ảnh hưởng của nó đến tâm lý và việc hình thành nhân cách của trẻ em
  • Mối quan hệ cá nhân gia đình trong bối cảnh Việt Nam đi vào toàn cầu hoá
  • Một số đặc điểm tâm lý của trẻ em có cha mẹ ly hôn
  • Khó khăn tâm lí trong việc thiết lập các mối quan hệ trong giao tiếp với bạn
  • Hiệu ứng Thuận lợi xã hội
  • Một số suy nghĩ của công nhân về một số vấn đề kinh tế - xã hội
  • Các cơ chế tâm lý xã hội tác động đến sự hình thành tâm lý xã hội (tiếp)
  • Các yếu tố tác động đến sự hình thành tâm lý xã hội (Phần 1)
  • Làm sao với việc nói dối ở con trẻ
  • Một số yếu tố liên quan tới gia đình bỏ bê con trẻ
  • Những dấu hiệu nghi ngờ trẻ bị bạo hành về thể chất
  • Thực trạng quan hệ của giáo viên và học sinh đầu lớp 1
  • Khó khăn tâm lí trong sự tự chủ khi chuyển trạng thái từ học sang chơi và ngược lại ở học sinh đầu lớp 1
  •  
    User ID:    
    Password:

     

     
    Đăng k thnh vin? Qun mật khẩu?

    Chi tiết