Trang chủ Giới thiệu Liên hệ Hỏi đáp Góc chia sẻ Login
   
   Địa chỉ: số 37 Kim M Thượng, Ba Đnh, H nội
- Trong nước - Các yếu tố tác động đến sự hình thành tâm lý xã hội (Phần 1)

Trong nước

Các yếu tố tác động đến sự hình thành tâm lý xã hội (Phần 1)

22/6/2011 - 10:07:49 AM

(Tamly) - Tâm lý xã hội được hình thành và phát triển thông qua hoạt động thực tiễn của con người, của các nhóm xã hội. Do vậy, các điều kiện để hình thành tâm lý xã hội chính là môi trường xã hội.
Xem hình đúng cỡ ..

1. Các yếu tố kinh tế, chính trị và văn hoá tác động đến sự hình thành tâm lý xã hội
Các yếu tố chính trị, kinh tế và văn hoá là những yếu tố quan trọng nhất, quyết định nhất đối với việc hình thành tâm lý xã hội.

Yếu tố chính trị đối với việc hình thành tâm lý xã hội
Thể chế chính trị như : Nhà nước, các chính sách, pháp luật, các tổ chức xã hôi...có vai trò quyết định định hướng, mức độ, trình độ phát triển của xã hội. Nhà nước quản lý xã hội thông qua các chính sách và luật pháp. Với các công cụ này nhà nước vận hành hoạt động của xã hội. Sự quản lý của nhà nước thông qua các chính sách và pháp luật đã ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý xã hội. Có thể đưa ra nhiều minh chứng cho vấn đề này.
Trong xã hội phong kiến ở nước ta, nhà nước phong kiến đã sử dụng Nho giáo như là hệ tư tưởng chính thống và chuẩn mực để cai trị xã hội. Với chính sách này đã tạo nên những tâm lý xã hội cơ bản sau :

Thứ nhất, tạo nên một tôn ti, trật tự xã hội theo chuẩn mực : Làm quân phải trung với vua, làm con phải hiếu với cha mẹ, làm vợ phải tiết nghĩa với chồng. Đó là một xã hội mà người dân coi vua như thiên tử, một lòng trung thành và sống vì vua. Đó là một xã hội mà ứng xử trong gia đình theo những chuẩn mực, một trật tự chặt chẽ - kính trọng người già, yêu quý cha mẹ, anh em trong gia đình theo trật tự, bề bậc. Còn người vợ thì phải thuỷ chung và suốt đời hy sinh cho chồng con và gia đình nhà chồng. Đây chính là cách ứng xử xã hội do chính sách, chuẩn mực của chế độ phong kiến tạo nên.
Thứ hai, tư tưởng Nho giáo đã tạo ra định kiến xã hội đối với người phụ nữ và đánh giá cao nam giới: tư tưởng trọng nam, khinh nữ. Đây chính là sự nhận thức xã hội, quan niệm xã hội và thái độ xã hội.
Thứ ba, trong xã hội phong kiến ấy đã tạo nên một nhận thức xã hội khác. Đó là học để làm quan, vì một người làm quan cả họ được nhờ, một người làm quan là vinh hạnh của cả một dòng họ, làng xã v.v.

Sau thập kỷ 80, khi đất nước ta ở trong giai đoạn rất khó khăn, Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra chính sách khoán 100, khoán 10 để phát triển kinh tế đất nước. Với những chính sách này đã tạo ra tâm trạng phấn khởi, sự hào hứng cao độ của người nông dân (chiếm hơn 80% dân số đất nước lúc bấy giờ). Từ sản xuất theo hình thức tập thể chuyển sang khoán hộ gia đình, người nông dân đã làm việc hết mình, trăn trở vì mảnh ruộng của mình, để làm sao cho nó đạt năng suất cao nhất. Với tâm trạng xã hội tích cực ấy, với hoạt động sản xuất có hiệu quả mà chúng ta từ chố thiếu lương thực trầm trọng chuyển sang chỗ chúng ta đủ lương thực và trở thành một nước xuất khẩu gạo lớn trên thế giới. Đây là một minh chứng rõ ràng cho tác động của cơ chế, chính sách xã hội đối với việc hình thành tâm lý xã hội.

Yếu tố kinh tế đối với việc hình thành tâm lý xã hội
Cũng như yếu tố chính trị, yếu tố kinh tế cũng tác động trực tiếp đến hình thành và phát triển tâm lý xã hội (nếu không nói là sự ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế còn trực tiếp hơn, mạnh mẽ hơn yếu tố chính trị và các yếu tố khác). Điều đó đơn giản vì kinh tế quyết định sự phát triển của xã hội, nó là cơ sở hạ tầng của xã hội.
Sự tác động của yếu tố kinh tế đến hình thành và phát triển các yếu tố tâm lý xã hội thể hiện trước hết qua thu nhập, mức sống, điều kiện sống của người dân.

Trong xã hội phong kiến với nền sản xuất nông nghiệp nhỏ, lạc hậu thu nhập của người dân thấp, cộng với sưu cao, thuế nặng của chế độ phong kiến đời sống của người dân khó khăn, mức sống thấp. Do vậy, người dân luôn luôn có tâm trạng lo lắng - lo mất mùa, lo đói ăn vào tháng 3, tháng 8 hàng năm. Điều này cũng tạo nên khát vọng cơ bản của mọi người dân - một khát vọng rất bình dị là “ăn chắc (ăn no), mặc bền”.

Từ khi chúng ta chuyển sang cơ chế thị trường, đổi mới, mở cửa, hội nhập quốc tế. Kinh tế đất nước phát triển, hàng hoá dồi dào, mức sống của người dân được nâng cao, bộ mặt xã hội thay đổi quan trọng. Tốc độ đô thị hoá nhanh. Sự thay đổi về kinh tế, xã hội này đã tạo nên những những yếu tố tâm lý xã hội mới của các tầng lớp nhân dân. Đó là tâm trạng phấn khới, đó là tình thần làm việc hăng hái hơn để phát triển kinh tế của gia đình mình, và kinh tế của đất nước.

Nền kinh tế thị trường bên cạnh việc tạo nên những yếu tố tâm lý xã hội tích cực của các tầng lớp dân cư, thì quy luật cạnh tranh của nó cũng làm cho những nhóm xã hội yếu thế, không có hoặc có ít năng lực cạnh tranh trên thị trường rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Thu nhập của họ thấp, đời sống khó khăn. Đối với các nhóm xã hội này, yếu tố kinh tế tạo nên ở họ tâm trạng xã hội lo lắng, không yên tâm.

Yếu tố văn hoá đối với việc hình thành tâm lý xã hội
Nếu như yếu tố chính trị, kinh tế tác động mạnh và trực tiếp đến việc hình thành tâm lý xã hội của các nhóm, cộng đồng xã hội thì yếu tố văn hoá lại tác động đến việc hình thành tâm lý xã hội mang tính ít trực tiếp hơn, nhưng lại có tính chất bền vững hơn.
Văn hoá tác động để hình thành nên tâm lý xã hội là rất đa dạng, phong phú và phức tạp. Bởi vì, văn hoá hiểu một cách đơn giản là tất cả những gì xung quanh ta, do người làm nên (không phải tự nhiên). Ở đây, chúng ta chỉ tìm hiểu một số khía cạnh của văn hoá được xem là ảnh hưởng rõ nét hơn đến việc hình thành nên tâm lý xã hội của con người. Và ở đây không phân tích lại những khía cạnh văn hoá tác động đến tâm lý xã hội mà đã trình bày ở trên như yếu tố chính trị và kinh tế. Trong phần này, chúng ta tìm hiểu sự tác động của các yếu tố văn hoá hình thành nên tâm lý xã hội như lối sống, hoạt động giáo dục, các hoạt động vui chơi giải trí...

Lối sống là phạm trù lớn, có ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực của đời sống con người. Cho nên, vai trò của lối sống đối với việc hình thành tâm lý xã hội của con người là rất lớn, rất đa dạng và vô cùng phong phú. Chúng ta khó có thể phân tích một cách đầy đủ tác động này của lối sống, mà chỉ phân tích thông qua các khía cạnh như : hệ giá trị, các chuẩn mực xã hội....

Hệ giá trị có ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành, tồn tại và phát triển tâm lý xã hội của con người. Ở trên chúng ta đã phân tích ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo trong xã hội phong kiến. Tư tưởng Nho giáo đã hình thành nên một cách ứng xử trong xã hội (vua, chúa - quần thần - người dân), trong cộng đồng làng xã (tôn ti trật tự trong làng xã, kính trọng người già) và trong gia đình (tôn ti trật tự trong quan hệ huyết thống, quan hệ hôn nhân) và đặc biệt nó tạo nên tâm lý trọng nam, kinh nữ. Cũng trong xã hội phong kiến, hệ tư tưởng Nho giáo đã hình thành nên tâm lý xã hội là xem nhẹ, thậm chí định kiến với hoạt động kinh doanh, làm giàu. Quan niệm “Sĩ, Nông, Công, Thương” là một minh chứng. Ở đây, hoạt động thương mại được xếp ở thứ bậc thấp nhất của xã hội. Đây được coi là giá trị xấu cần lên án.
Trong những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chúng ta đề cao, hướng đến các giá trị Tự do, Độc lập (“Không gì quý hơn Độc lập, Tự do”). Hệ giá trị này đã hình thành nên nhận thức xã hội, tâm trạng xã hội, thái độ xã hội và hành vi xã hội là quyết tâm chiến đấu, hy sinh để bảo vệ độc lập, tự do của đất nước. Nhiều thế hệ người Việt Nam đã chiến đấu, phục vụ chiến trường, lao động sản xuất để hậu thuẫn cho hậu phương...

Các chuẩn mực xã hội cũng ảnh hưởng lớn đến hình thành tâm lý xã hội. Các chuẩn mực tạo định hướng và điều chỉnh hành vi xã hội. Nó góp phần tạo nên hành vi xã hội một cách thống nhất của số đông người.
Trong xã hội phong kiến, các chuẩn mực xã hội đã góp phần tạo nên tư tưởng và cách ứng xử mang tính bình quân chủ nghĩa. Tâm lý xã hội này làm cho cá nhân không có điều kiện bộc lộ và phát triển năng lực của bản thân.
Các chuẩn mực xã hội góp phần tạo nên sự thống nhất về hành vi xã hội. Chẳng hạn các chuẩn mực giao thông đường bộ làm cho người tham gia giao thông phải dừng khi có tín hiệu đèn đỏ ở các ngã ba, ngã tư v.v.
Vũ Dũng

 

kiến của bạn

Ch : Bạn cần đăng nhập để gửi bi. Nếu bạn đ đăng k Thnh vin rồi xin mời Đăng nhập sử dụng User ID v mật khẩu đ đăng k. Nếu qun mật khẩu xin vui lng vo đy. Nếu bạn chưa l thnh vin, hy Đăng k một ti khoản tại đy.
Tựa đề (*)
Nội dung (*)
 
           

Về trước  

Các bi viết khác:
  • Làm sao với việc nói dối ở con trẻ
  • Một số yếu tố liên quan tới gia đình bỏ bê con trẻ
  • Những dấu hiệu nghi ngờ trẻ bị bạo hành về thể chất
  • Thực trạng quan hệ của giáo viên và học sinh đầu lớp 1
  • Khó khăn tâm lí trong sự tự chủ khi chuyển trạng thái từ học sang chơi và ngược lại ở học sinh đầu lớp 1
  • Ảnh hưởng xã hội - kiểu loại
  • Hiệu ứng thoả hiệp xã hội (phần cuối)
  • Khoảng cách không gian của hai bên trong giao tiếp
  • Hiệu ứng thoả hiệp xã hội (tiếp)
  • Người giữ ngân sách chung của gia đình*
  • Một số đặc điểm cơ bản của tâm lý học xã hội (Phần 2)
  • Một số đặc điểm cơ bản của tâm lý học xã hội (Phần 1)
  • Đánh giá về các chính sách của Nhà nước đối với người công nhân
  • Sự khác biệt giữa tâm lý cá nhân và tâm lý xã hội
  • Bàn về khái niệm Tâm lý học xã hội
  •  
    User ID:    
    Password:

     

     
    Đăng k thnh vin? Qun mật khẩu?

    Chi tiết